ضریب کراپ چیست و چگونه فاصله کانونی را تغییر میدهد؟
مقدمه
هنگام خرید دوربین یا لنز، احتمالاً با عبارتهایی مانند ضریب کراپ ۱.۵، ضریب کراپ ۱.۶ یا فاصله کانونی معادل روبهرو شدهاید. برای مثال ممکن است گفته شود یک لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین کراپسنسور کانن، زاویه دیدی شبیه لنز ۸۰ میلیمتری روی دوربین فولفریم ایجاد میکند. همین جمله باعث شده است بسیاری از کاربران تصور کنند سنسور کوچکتر واقعاً فاصله کانونی لنز را افزایش میدهد.
در واقع ضریب کراپ فاصله کانونی فیزیکی لنز را تغییر نمیدهد. یک لنز ۵۰ میلیمتری، روی هر دوربینی همچنان یک لنز ۵۰ میلیمتری است. چیزی که تغییر میکند، بخشی از تصویر است که سنسور ثبت میکند. سنسور کوچکتر قسمت محدودتری از دایره تصویر لنز را دریافت میکند و در نتیجه زاویه دید بستهتری به وجود میآید.
درک صحیح ضریب کراپ برای انتخاب لنز بسیار مهم است. این مفهوم مشخص میکند یک لنز روی دوربین شما چه زاویه دیدی ایجاد میکند، برای عکاسی پرتره، منظره، حیات وحش یا تولید محتوا چقدر مناسب است و چرا یک لنز مشخص روی دو دوربین مختلف خروجی متفاوتی دارد.
ضریب کراپ چیست؟
ضریب کراپ یا Crop Factor عددی است که اندازه سنسور یک دوربین را با اندازه سنسور فولفریم مقایسه میکند. سنسور فولفریم با ابعاد تقریبی ۳۶ در ۲۴ میلیمتر بهعنوان مبنای محاسبه در نظر گرفته میشود و ضریب کراپ آن برابر با ۱ است.
سنسورهایی که از فولفریم کوچکتر هستند، ضریب کراپ بیشتر از ۱ دارند. برای نمونه:
- بیشتر سنسورهای APS-C نیکون، سونی و فوجی ضریب کراپ حدود ۱.۵ دارند.
- سنسورهای APS-C کانن ضریب کراپ حدود ۱.۶ دارند.
- سنسورهای Micro Four Thirds ضریب کراپ ۲ دارند.
- سنسورهای یک اینچی معمولاً ضریب کراپ حدود ۲.۷ دارند.
هرچه سنسور کوچکتر باشد، ضریب کراپ آن بزرگتر است و زاویه دید بستهتری از یک لنز مشخص ثبت میکند.
چرا اصطلاح «کراپ» استفاده میشود؟
لنز تصویری دایرهایشکل را روی سطح سنسور تشکیل میدهد. سنسور فولفریم بخش بزرگتری از این تصویر را ثبت میکند، اما سنسور APS-C به دلیل ابعاد کوچکتر، فقط قسمت مرکزی آن را دریافت میکند.
این وضعیت شبیه آن است که یک عکس فولفریم را در نرمافزار ویرایش باز کنید و بخشهای اطراف آن را برش دهید. تصویر باقیمانده بستهتر دیده میشود و سوژه بزرگتر به نظر میرسد، اما بزرگنمایی اپتیکی واقعی لنز تغییر نکرده است.
به همین دلیل از اصطلاح Crop Factor یا ضریب برش استفاده میشود. سنسور کوچکتر بخشی از زاویه دید لنز را برش میدهد و کادر محدودتری ایجاد میکند.
آیا ضریب کراپ فاصله کانونی لنز را تغییر میدهد؟
خیر. ضریب کراپ فاصله کانونی واقعی لنز را تغییر نمیدهد.
فاصله کانونی یکی از ویژگیهای فیزیکی و اپتیکی لنز است. فاصله کانونی نشان میدهد پرتوهای نور پس از عبور از سیستم اپتیکی لنز در چه فاصلهای به نقطه تمرکز میرسند. این ویژگی با تغییر بدنه دوربین عوض نمیشود.
برای مثال، یک لنز ۵۰ میلیمتری در شرایط زیر همچنان فاصله کانونی واقعی ۵۰ میلیمتر دارد:
- روی دوربین فولفریم
- روی دوربین APS-C کانن
- روی دوربین APS-C سونی
- روی دوربین Micro Four Thirds
- حتی زمانی که لنز به دوربین متصل نیست
آنچه تغییر میکند، زاویه دید ثبتشده توسط سنسور است. به همین دلیل بهتر است بهجای جمله «لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین کراپ به لنز ۸۰ میلیمتری تبدیل میشود» گفته شود:
«لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین APS-C کانن، زاویه دیدی مشابه لنز ۸۰ میلیمتری روی دوربین فولفریم ایجاد میکند.»
این بیان از نظر فنی دقیقتر است.
فاصله کانونی معادل چیست؟
فاصله کانونی معادل، عددی مقایسهای است که زاویه دید یک لنز روی سنسور کوچکتر را نسبت به دوربین فولفریم نشان میدهد.
برای محاسبه فاصله کانونی معادل، فاصله کانونی واقعی لنز را در ضریب کراپ سنسور ضرب میکنیم:
فاصله کانونی معادل = فاصله کانونی واقعی × ضریب کراپ
برای مثال، یک لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین APS-C کانن با ضریب کراپ ۱.۶:
۵۰ × ۱.۶ = ۸۰ میلیمتر
بنابراین زاویه دید این ترکیب تقریباً مشابه استفاده از لنز ۸۰ میلیمتری روی دوربین فولفریم است.
روی دوربین APS-C سونی، نیکون یا فوجی با ضریب کراپ ۱.۵:
۵۰ × ۱.۵ = ۷۵ میلیمتر
در دوربین Micro Four Thirds با ضریب کراپ ۲:
۵۰ × ۲ = ۱۰۰ میلیمتر
در تمام این مثالها، خود لنز همچنان ۵۰ میلیمتری است. اعداد ۷۵، ۸۰ و ۱۰۰ میلیمتر فقط برای توصیف زاویه دید معادل فولفریم استفاده میشوند.
جدول ضریب کراپ سنسورهای رایج
| نوع سنسور | ابعاد تقریبی سنسور | ضریب کراپ معمول |
| مدیوم فرمت ۴۴×۳۳ | ۴۴ × ۳۳ میلیمتر | حدود ۰.۷۹ |
| فولفریم | ۳۶ × ۲۴ میلیمتر | ۱ |
| APS-C سونی، نیکون و فوجی | حدود ۲۳.۵ × ۱۵.۶ میلیمتر | ۱.۵ |
| APS-C کانن | حدود ۲۲.۳ × ۱۴.۹ میلیمتر | ۱.۶ |
| Micro Four Thirds | ۱۷.۳ × ۱۳ میلیمتر | ۲ |
| سنسور یک اینچی | ۱۳.۲ × ۸.۸ میلیمتر | حدود ۲.۷ |
ابعاد دقیق سنسور ممکن است میان مدلهای مختلف کمی تفاوت داشته باشد، اما ضرایب بالا برای محاسبات عملی کاملاً مناسب هستند.
محاسبه ضریب کراپ چگونه انجام میشود؟
ضریب کراپ از مقایسه قطر سنسور فولفریم با قطر سنسور موردنظر به دست میآید. در استفاده روزمره نیازی نیست قطر سنسور را بهصورت دستی محاسبه کنید، زیرا ضریب کراپ هر فرمت سنسور مشخص است.
بااینحال، منطق اصلی محاسبه به شکل زیر است:
ضریب کراپ = قطر سنسور فولفریم ÷ قطر سنسور موردنظر
قطر سنسور فولفریم حدود ۴۳.۳ میلیمتر است. قطر یک سنسور APS-C معمولی حدود ۲۸ تا ۲۹ میلیمتر است. تقسیم این اعداد ضریبی نزدیک به ۱.۵ ایجاد میکند.
اختلاف میان ضریب کراپ ۱.۵ و ۱.۶ نیز به تفاوت جزئی اندازه سنسورهای APS-C کانن با سنسورهای APS-C دیگر برندها مربوط است.
مثال ضریب کراپ برای فاصلههای کانونی مختلف
لنز ۲۴ میلیمتری
| نوع دوربین | فاصله کانونی معادل |
| فولفریم | ۲۴ میلیمتر |
| APS-C ضریب ۱.۵ | ۳۶ میلیمتر |
| APS-C کانن ضریب ۱.۶ | ۳۸.۴ میلیمتر |
| Micro Four Thirds | ۴۸ میلیمتر |
لنز ۲۴ میلیمتری روی دوربین فولفریم یک لنز واید محسوب میشود، اما روی دوربین Micro Four Thirds زاویه دیدی نزدیک به یک لنز استاندارد ۴۸ میلیمتری ایجاد میکند.
به همین دلیل یک لنز واید فولفریم ممکن است روی دوربین کراپسنسور دیگر آن زاویه دید بسیار باز مورد انتظار را ارائه نکند.
لنز ۳۵ میلیمتری
| نوع دوربین | فاصله کانونی معادل |
| فولفریم | ۳۵ میلیمتر |
| APS-C ضریب ۱.۵ | ۵۲.۵ میلیمتر |
| APS-C کانن ضریب ۱.۶ | ۵۶ میلیمتر |
| Micro Four Thirds | ۷۰ میلیمتر |
لنز ۳۵ میلیمتری روی دوربین فولفریم برای عکاسی خیابانی، مستند و محیطی گزینهای محبوب است. همین لنز روی دوربین APS-C زاویه دیدی نزدیک به لنز استاندارد ۵۰ میلیمتری ایجاد میکند.
بنابراین عکاسی که به دنبال زاویه دید ۳۵ میلیمتری فولفریم روی دوربین APS-C است، بهتر است لنزی در محدوده ۲۲ تا ۲۴ میلیمتر انتخاب کند.
لنز ۵۰ میلیمتری
| نوع دوربین | فاصله کانونی معادل |
| فولفریم | ۵۰ میلیمتر |
| APS-C ضریب ۱.۵ | ۷۵ میلیمتر |
| APS-C کانن ضریب ۱.۶ | ۸۰ میلیمتر |
| Micro Four Thirds | ۱۰۰ میلیمتر |
لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین فولفریم زاویه دید استاندارد و طبیعی دارد. روی دوربین APS-C، همین لنز به دلیل زاویه دید بستهتر برای عکاسی پرتره بسیار مناسب میشود.
این موضوع یکی از دلایل محبوبیت لنزهای ۵۰ میلیمتری ارزانقیمت میان کاربران دوربینهای کراپسنسور است.
لنز ۸۵ میلیمتری
| نوع دوربین | فاصله کانونی معادل |
| فولفریم | ۸۵ میلیمتر |
| APS-C ضریب ۱.۵ | ۱۲۷.۵ میلیمتر |
| APS-C کانن ضریب ۱.۶ | ۱۳۶ میلیمتر |
| Micro Four Thirds | ۱۷۰ میلیمتر |
لنز ۸۵ میلیمتری روی فولفریم یکی از انتخابهای کلاسیک برای پرتره است. روی دوربین APS-C زاویه دید آن بستهتر میشود و برای پرترههای بسته، عکاسی مراسم و ثبت سوژه از فاصله بیشتر کاربرد دارد.
در محیطهای کوچک ممکن است استفاده از چنین ترکیبی دشوار باشد؛ زیرا عکاس برای قرار دادن سوژه در کادر باید فاصله زیادی عقب برود.
لنز ۷۰ تا ۲۰۰ میلیمتری
یک لنز ۷۰ تا ۲۰۰ میلیمتری روی دوربین APS-C ضریب ۱.۵، زاویه دیدی معادل حدود ۱۰۵ تا ۳۰۰ میلیمتر ایجاد میکند.
روی دوربین APS-C کانن، این محدوده تقریباً معادل ۱۱۲ تا ۳۲۰ میلیمتر است.
این زاویه دید بستهتر برای عکاسی حیات وحش، ورزشی، خبری و مراسم مزیت محسوب میشود، اما در محیطهای کوچک یا برای ثبت کادرهای باز محدودیت ایجاد میکند.
ضریب کراپ چه تأثیری بر زاویه دید دارد؟
مهمترین اثر ضریب کراپ، تغییر زاویه دید ثبتشده است.
زاویه دید مشخص میکند چه مقدار از صحنه در کادر تصویر قرار میگیرد. سنسور بزرگتر بخش وسیعتری از تصویر تولیدشده توسط لنز را ثبت میکند، درحالیکه سنسور کوچکتر بخش مرکزی آن را دریافت میکند.
در نتیجه:
- سنسور فولفریم با یک لنز مشخص زاویه دید بازتری دارد.
- سنسور APS-C با همان لنز زاویه دید بستهتری ثبت میکند.
- سنسور Micro Four Thirds زاویه دید بستهتری از APS-C ارائه میدهد.
برای عکاسی منظره، معماری و فضای داخلی، دسترسی به زاویه دید باز اهمیت زیادی دارد. در این شرایط دوربین فولفریم یا لنزهای مخصوص کراپ با فاصله کانونی بسیار کوتاه میتوانند مناسبتر باشند.
در مقابل، برای عکاسی حیات وحش، ورزشی و سوژههای دور، زاویه دید بستهتر سنسور کراپ میتواند مفید باشد.
آیا ضریب کراپ باعث بزرگنمایی بیشتر میشود؟
ضریب کراپ بهخودیخود بزرگنمایی اپتیکی لنز را افزایش نمیدهد. لنز تصویر سوژه را با همان اندازه اپتیکی قبلی روی صفحه تصویر تشکیل میدهد. سنسور کوچکتر فقط بخش محدودتری از آن تصویر را ثبت میکند.
بااینحال، در خروجی نهایی ممکن است سوژه بزرگتر دیده شود؛ زیرا کادر بستهتر شده است. این وضعیت گاهی «دسترسی بیشتر» یا Reach بیشتر نامیده میشود.
مزیت واقعی دوربین کراپ برای عکاسی سوژههای دور زمانی بیشتر میشود که سنسور آن تراکم پیکسلی بالایی داشته باشد. برای مثال، اگر یک دوربین APS-C تعداد پیکسل زیادی در سطح کوچکتر سنسور داشته باشد، میتواند جزئیات بیشتری از بخش مرکزی تصویر ثبت کند.
بنابراین مزیت تله یک دوربین کراپ فقط از ضریب کراپ ناشی نمیشود؛ رزولوشن، تراکم پیکسلی، کیفیت لنز، فوکوس و شرایط نور نیز تأثیر دارند.
ضریب کراپ و عکاسی پرتره
در عکاسی پرتره، ضریب کراپ میتواند انتخاب فاصله کانونی را تغییر دهد. برای دستیابی به زاویه دید مشابه یک لنز ۸۵ میلیمتری روی فولفریم، میتوان از فاصلههای کانونی زیر استفاده کرد:
| نوع سنسور | فاصله کانونی مناسب برای زاویه دید معادل ۸۵ میلیمتر |
| فولفریم | ۸۵ میلیمتر |
| APS-C ضریب ۱.۵ | حدود ۵۶ میلیمتر |
| APS-C کانن ضریب ۱.۶ | حدود ۵۳ میلیمتر |
| Micro Four Thirds | حدود ۴۲.۵ میلیمتر |
به همین دلیل لنزهای ۵۰ و ۵۶ میلیمتری روی دوربینهای APS-C برای پرتره بسیار محبوب هستند. همچنین لنزهای ۴۲.۵ و ۴۵ میلیمتری روی سیستم Micro Four Thirds زاویه دید مناسبی برای پرتره ایجاد میکنند.
اما زاویه دید تنها عامل مهم نیست. فاصله عکاس تا سوژه، پرسپکتیو، دیافراگم و فاصله سوژه از پسزمینه نیز بر ظاهر نهایی پرتره اثر میگذارند.
ضریب کراپ و عکاسی منظره
در عکاسی منظره معمولاً به زاویه دید باز نیاز داریم. سنسور کراپ با بستهتر کردن زاویه دید، باعث میشود برای رسیدن به کادری مشابه فولفریم از لنز کوتاهتری استفاده کنیم.
برای مثال، برای دستیابی به زاویه دید معادل ۱۶ میلیمتر روی فولفریم:
- روی APS-C ضریب ۱.۵ به لنزی حدود ۱۰ یا ۱۱ میلیمتر نیاز داریم.
- روی APS-C کانن به لنزی حدود ۱۰ میلیمتر نیاز داریم.
- روی Micro Four Thirds به لنز ۸ میلیمتری نیاز داریم.
به همین دلیل لنزهای واید مخصوص سنسورهای کراپ با فاصلههای کانونی مانند ۸، ۱۰، ۱۱، ۱۲ و ۱۶ میلیمتر تولید میشوند.
استفاده از لنز ۱۶ میلیمتری فولفریم روی دوربین APS-C، زاویه دید معادل ۲۴ یا ۲۵.۶ میلیمتر ایجاد میکند و دیگر آن فوقعریض بودن مورد انتظار را ندارد.
ضریب کراپ و عکاسی حیات وحش
در عکاسی حیات وحش، پرندگان و ورزش، زاویه دید بستهتر دوربینهای کراپ میتواند مزیت عملی ایجاد کند. برای نمونه، لنز ۴۰۰ میلیمتری روی دوربین APS-C ضریب ۱.۵ زاویه دیدی معادل ۶۰۰ میلیمتر روی فولفریم دارد.
روی دوربین APS-C کانن، زاویه دید همین لنز معادل ۶۴۰ میلیمتر خواهد بود.
این ویژگی به عکاس اجازه میدهد سوژه دور را با کادر بستهتری ثبت کند، بدون آنکه مجبور باشد لنز ۶۰۰ میلیمتری بزرگتر و گرانتر تهیه کند.
البته کیفیت نهایی به عوامل دیگری نیز بستگی دارد:
- رزولوشن سنسور
- تراکم پیکسلی
- شارپنس لنز
- سرعت و دقت فوکوس
- عملکرد دوربین در ISO بالا
- لرزشگیر
- سرعت شاتر
- شرایط جوی و فاصله سوژه
ضریب کراپ بهتنهایی تضمین نمیکند که تصویر نهایی جزئیات بیشتری داشته باشد.
تأثیر ضریب کراپ بر عمق میدان
ضریب کراپ مستقیماً دیافراگم لنز را تغییر نمیدهد. برای مثال، لنز ۵۰ میلیمتری با دیافراگم f/1.8 روی دوربین APS-C همچنان از نظر نوردهی یک لنز f/1.8 است.
اما زمانی که بخواهیم روی دو سنسور مختلف، زاویه دید و کادربندی یکسانی ایجاد کنیم، عمق میدان متفاوت خواهد بود.
برای ثبت یک کادر مشابه با دوربین کراپ، معمولاً باید یکی از این کارها را انجام دهیم:
- از فاصله کانونی کوتاهتری استفاده کنیم.
- از سوژه فاصله بیشتری بگیریم.
هر دو روش میتوانند باعث افزایش عمق میدان شوند. بنابراین در شرایط معادل، دوربین کراپ معمولاً عمق میدان بیشتری نسبت به فولفریم دارد.
برای مثال:
- لنز ۵۰ میلیمتری f/1.8 روی APS-C ضریب ۱.۵ از نظر زاویه دید شبیه لنز ۷۵ میلیمتری روی فولفریم است.
- برای مقایسه تقریبی عمق میدان، عدد دیافراگم نیز در ضریب کراپ ضرب میشود.
- f/1.8 × ۱.۵ تقریباً برابر با f/2.7 است.
بنابراین ترکیب ۵۰ میلیمتر f/1.8 روی APS-C از نظر زاویه دید و عمق میدان تقریبی، به ۷۵ میلیمتر f/2.7 روی فولفریم نزدیک میشود.
این محاسبه مربوط به معادلسازی عمق میدان است و به معنی تغییر نوردهی لنز نیست. دیافراگم f/1.8 روی هر دو سنسور، با سرعت شاتر و ISO برابر، نوردهی مشابهی ایجاد میکند.
آیا باید دیافراگم را نیز در ضریب کراپ ضرب کنیم؟
پاسخ به هدف مقایسه بستگی دارد.
برای نوردهی
خیر. عدد دیافراگم تغییر نمیکند.
اگر لنز روی f/2.8 تنظیم شده باشد، از نظر نوردهی همچنان f/2.8 است. نیازی نیست هنگام تنظیم سرعت شاتر یا ISO عدد دیافراگم را در ضریب کراپ ضرب کنید.
برای مقایسه عمق میدان
بله، میتوان برای مقایسه تقریبی عمق میدان و ظاهر پسزمینه، عدد دیافراگم را در ضریب کراپ ضرب کرد.
برای مثال:
| ترکیب | معادل تقریبی فولفریم از نظر زاویه دید و عمق میدان |
| ۲۳mm f/1.4 روی APS-C ضریب ۱.۵ | حدود ۳۵mm f/2.1 |
| ۳۵mm f/1.4 روی APS-C ضریب ۱.۵ | حدود ۵۲.۵mm f/2.1 |
| ۵۰mm f/1.8 روی APS-C کانن | حدود ۸۰mm f/2.9 |
| ۲۵mm f/1.4 روی Micro Four Thirds | حدود ۵۰mm f/2.8 |
| ۴۲.۵mm f/1.2 روی Micro Four Thirds | حدود ۸۵mm f/2.4 |
این معادلسازی برای مقایسه ظاهر تصویر مفید است، اما به معنای آن نیست که مشخصات واقعی لنز تغییر کردهاند.
ضریب کراپ و پرسپکتیو تصویر
ضریب کراپ مستقیماً پرسپکتیو را تغییر نمیدهد. پرسپکتیو عمدتاً به فاصله دوربین تا سوژه بستگی دارد.
اگر یک لنز مشخص را ابتدا روی دوربین فولفریم و سپس روی دوربین کراپ قرار دهید و از همان فاصله عکس بگیرید، پرسپکتیو تصویر یکسان باقی میماند. تنها کادر دوربین کراپ بستهتر خواهد بود.
اما اگر برای رسیدن به کادربندی مشابه مجبور شوید با دوربین کراپ از سوژه فاصله بگیرید، پرسپکتیو تغییر میکند. این تغییر نتیجه تغییر فاصله عکاسی است، نه اثر مستقیم ضریب کراپ.
برای مثال، لنز ۵۰ میلیمتری روی APS-C زاویه دید بستهتری دارد. برای ثبت همان کادر فولفریم ممکن است عکاس عقبتر برود. این فاصله بیشتر میتواند اجزای صورت را فشردهتر نشان دهد.
بنابراین باید میان سه مفهوم تفاوت قائل شد:
- فاصله کانونی لنز
- زاویه دید سنسور
- فاصله دوربین تا سوژه
ترکیب این سه عامل ظاهر نهایی تصویر را تعیین میکند.
ضریب کراپ و کیفیت تصویر
ضریب کراپ بهتنهایی تعیینکننده کیفیت تصویر نیست. یک دوربین کراپسنسور حرفهای میتواند خروجی بسیار باکیفیتی تولید کند و یک دوربین فولفریم نیز در صورت استفاده از لنز ضعیف یا تنظیمات نامناسب ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
کیفیت تصویر به مجموعهای از عوامل وابسته است:
- کیفیت اپتیکی لنز
- رزولوشن سنسور
- ابعاد و تراکم پیکسلها
- دامنه دینامیکی
- عملکرد در ISO بالا
- دقت فوکوس
- سرعت شاتر
- لرزش دوربین
- نورپردازی
- پردازش فایل
- میزان کراپ نهایی عکس
سنسور بزرگتر معمولاً در نور کم، دامنه دینامیکی و ایجاد عمق میدان کم مزیت دارد. سنسور کوچکتر نیز میتواند بدنه و لنزهای سبکتر، قیمت مناسبتر و زاویه دید بستهتر برای عکاسی تله ارائه دهد.
ضریب کراپ و لنزهای مخصوص سنسور APS-C
بسیاری از شرکتها لنزهایی را مخصوص دوربینهای APS-C طراحی میکنند. این لنزها دایره تصویر کوچکتری ایجاد میکنند و معمولاً نسبت به نمونههای فولفریم سبکتر، کوچکتر و ارزانتر هستند.
نامگذاری لنزهای مخصوص کراپ در برندهای مختلف متفاوت است:
| برند | نام لنزهای مخصوص سنسور کراپ |
| کانن | EF-S و برخی لنزهای RF-S |
| نیکون | DX |
| سونی | E یا APS-C |
| فوجیفیلم | بیشتر لنزهای سری XF و XC |
| سیگما | DC |
| تامرون | Di II |
فاصله کانونی نوشتهشده روی این لنزها همچنان فاصله کانونی واقعی است. برای مثال، لنز RF-S 18-45mm واقعاً یک لنز ۱۸ تا ۴۵ میلیمتری است، اما روی دوربین APS-C کانن زاویه دیدی معادل حدود ۲۹ تا ۷۲ میلیمتر ایجاد میکند.
استفاده از لنز فولفریم روی دوربین کراپ
در بسیاری از سیستمها میتوان لنز فولفریم را روی دوربین کراپ همان مانت استفاده کرد. در این حالت سنسور کوچکتر فقط بخش مرکزی دایره تصویر لنز را ثبت میکند.
این موضوع چند نتیجه دارد:
- زاویه دید بستهتر میشود.
- بخشهای کناری تصویر حذف میشوند.
- ضعفهای گوشههای لنز مانند وینیتینگ یا افت شارپنس کمتر دیده میشوند.
- وزن و قیمت لنز ممکن است بیشتر از یک لنز مخصوص کراپ باشد.
- دسترسی به زاویه دید واید دشوارتر میشود.
برای مثال، لنز ۲۴-۷۰ میلیمتری روی دوربین APS-C کانن زاویه دیدی معادل حدود ۳۸-۱۱۲ میلیمتر دارد. این محدوده برای پرتره و عکاسی عمومی مناسب است، اما دیگر واید ۲۴ میلیمتری فولفریم را ارائه نمیدهد.
استفاده از لنز کراپ روی دوربین فولفریم
امکان استفاده از لنز کراپ روی دوربین فولفریم به سیستم دوربین و نوع مانت بستگی دارد.
برخی دوربینها بهصورت خودکار وارد حالت Crop Mode میشوند و فقط بخش مرکزی سنسور را استفاده میکنند. در این حالت رزولوشن نهایی کاهش مییابد؛ زیرا تمام سطح سنسور در ثبت تصویر مشارکت ندارد.
در برخی ترکیبها نیز ممکن است اطراف تصویر کاملاً تیره شود، زیرا دایره تصویر لنز کراپ برای پوشش سنسور فولفریم کافی نیست.
در سیستم کانن، سازگاری فیزیکی و الکترونیکی میان لنزها و بدنهها باید با توجه به نوع مانت بررسی شود. برای نمونه، لنزهای EF-S مستقیماً برای بدنههای DSLR فولفریم EF طراحی نشدهاند، درحالیکه برخی لنزهای RF-S روی بدنههای فولفریم RF قابل نصب هستند و دوربین را وارد حالت کراپ میکنند.
مزایای ضریب کراپ
دسترسی بیشتر برای سوژههای دور
زاویه دید بستهتر باعث میشود سوژه در کادر بزرگتر دیده شود. این ویژگی برای حیات وحش، پرندگان، ورزش و عکاسی خبری کاربردی است.
بدنه و لنزهای کوچکتر
سیستمهای کراپ معمولاً امکان طراحی تجهیزات کوچکتر و سبکتر را فراهم میکنند. این مزیت برای سفر، طبیعتگردی و تولید محتوا اهمیت دارد.
قیمت مناسبتر
بسیاری از دوربینها و لنزهای APS-C نسبت به گزینههای فولفریم قیمت پایینتری دارند و برای کاربران تازهکار یا نیمهحرفهای مناسب هستند.
عمق میدان بیشتر
در کادربندی معادل، دوربین کراپ عمق میدان بیشتری ایجاد میکند. این ویژگی برای عکاسی ماکرو، منظره، محصول و ویدیوهایی که حفظ فوکوس اهمیت دارد مفید است.
استفاده از بخش مرکزی لنز
سنسور کراپ معمولاً لبههای دایره تصویر لنز فولفریم را حذف میکند. در نتیجه ممکن است افت شارپنس، اعوجاج و وینیتینگ گوشهها کمتر دیده شود.
محدودیتهای ضریب کراپ
دشواری در دستیابی به زاویه دید بسیار باز
برای عکاسی معماری، فضای داخلی، منظره و ولاگ، به لنزهای بسیار واید مخصوص سنسور کراپ نیاز است.
کنترل کمتر روی عمق میدان بسیار کم
رسیدن به پسزمینه بسیار محو و جداسازی شدید سوژه روی سنسور کوچکتر دشوارتر است، بهخصوص زمانی که لنزهای بسیار روشن در دسترس نباشند.
عملکرد ضعیفتر در نور کم در شرایط مشابه
سنسورهای کوچکتر معمولاً در رزولوشن و فناوری مشابه، نور کمتری را در کل سطح سنسور جمعآوری میکنند. این موضوع میتواند در ISO بالا باعث افزایش نویز شود.
محدودیت در محیطهای کوچک
لنزهای استاندارد یا تله روی دوربین کراپ زاویه دید بستهتری دارند. در اتاق کوچک ممکن است عکاس فضای کافی برای عقب رفتن نداشته باشد.
احتمال برداشت اشتباه از فاصله کانونی
نادیده گرفتن ضریب کراپ میتواند باعث خرید لنزی شود که زاویه دید مورد انتظار را ارائه نمیدهد. برای مثال، کاربری که انتظار زاویه دید کلاسیک ۵۰ میلیمتری دارد، ممکن است پس از نصب لنز ۵۰ میلیمتری روی APS-C با کادری بسیار بستهتر روبهرو شود.
چگونه لنز مناسب را با توجه به ضریب کراپ انتخاب کنیم؟
قبل از خرید لنز، ابتدا مشخص کنید چه زاویه دیدی برای کاربرد شما مناسب است. سپس فاصله کانونی معادل را بر ضریب کراپ دوربین تقسیم کنید.
فاصله کانونی موردنیاز = فاصله کانونی معادل موردنظر ÷ ضریب کراپ
برای مثال، اگر زاویه دید ۳۵ میلیمتری فولفریم را روی دوربین APS-C ضریب ۱.۵ میخواهید:
۳۵ ÷ ۱.۵ = حدود ۲۳ میلیمتر
بنابراین لنز ۲۳ یا ۲۴ میلیمتری انتخاب مناسبی است.
برای دستیابی به زاویه دید ۵۰ میلیمتری روی APS-C کانن:
۵۰ ÷ ۱.۶ = حدود ۳۱ میلیمتر
در نتیجه لنزهای ۳۰، ۳۲ یا ۳۵ میلیمتری میتوانند زاویه دیدی نزدیک به استاندارد ایجاد کنند.
برای زاویه دید ۸۵ میلیمتری پرتره روی APS-C ضریب ۱.۵:
۸۵ ÷ ۱.۵ = حدود ۵۷ میلیمتر
به همین دلیل لنزهای ۵۰، ۵۶ و ۵۸ میلیمتری گزینههای مناسبی برای پرتره روی APS-C هستند.
جدول انتخاب فاصله کانونی برای کاربردهای مختلف
| کاربرد | معادل رایج فولفریم | APS-C ضریب ۱.۵ | APS-C کانن ۱.۶ | Micro Four Thirds |
| فوقواید و معماری | ۱۶mm | حدود ۱۰-۱۱mm | حدود ۱۰mm | ۸mm |
| منظره و محیطی | ۲۴mm | ۱۶mm | ۱۵mm | ۱۲mm |
| خیابانی کلاسیک | ۳۵mm | ۲۳mm | ۲۲mm | ۱۷mm |
| زاویه دید استاندارد | ۵۰mm | ۳۳mm | ۳۱mm | ۲۵mm |
| پرتره | ۸۵mm | ۵۶mm | ۵۳mm | ۴۲.۵mm |
| پرتره بسته | ۱۳۵mm | ۹۰mm | ۸۵mm | ۶۷.۵mm |
| تله ورزشی | ۳۰۰mm | ۲۰۰mm | حدود ۱۸۸mm | ۱۵۰mm |
اعداد این جدول تقریبی هستند و فاصلههای کانونی موجود در بازار ممکن است کمی با محاسبه نظری تفاوت داشته باشند.
اشتباهات رایج درباره ضریب کراپ
لنز ۵۰ میلیمتری به ۸۰ میلیمتری تبدیل میشود
خیر. لنز همچنان ۵۰ میلیمتری است و فقط زاویه دیدی مشابه ۸۰ میلیمتر روی فولفریم ایجاد میکند.
ضریب کراپ باعث افزایش واقعی زوم میشود
خیر. سنسور فقط بخش کوچکتری از تصویر را ثبت میکند. میزان جزئیات واقعی به رزولوشن سنسور و کیفیت لنز نیز وابسته است.
پرسپکتیو با ضریب کراپ تغییر میکند
پرسپکتیو بر اثر فاصله دوربین تا سوژه تغییر میکند. ضریب کراپ فقط زاویه دید ثبتشده را محدود میکند.
دیافراگم f/2.8 روی دوربین کراپ نور کمتری عبور میدهد
از نظر نوردهی، f/2.8 همان f/2.8 است. تفاوت معادل دیافراگم فقط هنگام مقایسه عمق میدان و ظاهر کلی تصویر مطرح میشود.
دوربین کراپ همیشه برای تله بهتر است
زاویه دید بستهتر مفید است، اما کیفیت نهایی به تراکم پیکسل، نویز، فوکوس، لنز و شرایط عکاسی بستگی دارد.
آیا دوربین کراپ بهتر است یا فولفریم؟
هیچکدام بهصورت مطلق بهتر نیستند. انتخاب باید براساس نوع عکاسی، بودجه، وزن تجهیزات و نیازهای واقعی انجام شود.
دوربین کراپ مناسبتر است اگر:
- به بدنه و لنزهای سبکتر نیاز دارید.
- بودجه محدودتری دارید.
- بیشتر حیات وحش، پرندگان یا ورزش عکاسی میکنید.
- عمق میدان بیشتر برای شما مزیت است.
- قصد دارید با تجهیزات کوچکتر سفر کنید.
- تولید محتوا و استفاده روزمره اولویت شماست.
دوربین فولفریم مناسبتر است اگر:
- عکاسی در نور کم بخش مهمی از کار شماست.
- کنترل بیشتر بر عمق میدان میخواهید.
- به زاویه دید واید واقعی نیاز دارید.
- عکاسی پرتره، عروسی یا تبلیغاتی حرفهای انجام میدهید.
- دامنه دینامیکی و انعطاف فایل RAW برای شما اهمیت زیادی دارد.
- وزن و هزینه تجهیزات محدودیت اصلی شما نیست.
ضریب کراپ باید بهعنوان یکی از عوامل تصمیمگیری بررسی شود، نه تنها معیار انتخاب دوربین.
جمعبندی
ضریب کراپ عددی برای مقایسه اندازه سنسور دوربین با سنسور فولفریم است. سنسور فولفریم ضریب ۱ دارد، سنسورهای APS-C معمولاً ضریب ۱.۵ یا ۱.۶ دارند و سنسورهای Micro Four Thirds دارای ضریب ۲ هستند.
ضریب کراپ فاصله کانونی واقعی لنز را تغییر نمیدهد. یک لنز ۵۰ میلیمتری در هر شرایطی همان لنز ۵۰ میلیمتری باقی میماند. سنسور کوچکتر تنها بخش محدودتری از تصویر تولیدشده توسط لنز را ثبت میکند و در نتیجه زاویه دید بستهتری ایجاد میشود.
برای محاسبه فاصله کانونی معادل، فاصله کانونی لنز در ضریب کراپ ضرب میشود. برای مثال، لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین APS-C کانن زاویه دیدی معادل حدود ۸۰ میلیمتر روی فولفریم دارد.
درک ضریب کراپ کمک میکند پیش از خرید لنز، زاویه دید واقعی آن را روی دوربین خود پیشبینی کنید. این موضوع بهخصوص در انتخاب لنز برای پرتره، منظره، معماری، تولید محتوا، حیات وحش و عکاسی ورزشی اهمیت دارد.
پرسشهای متداول
۱. ضریب کراپ دوربین چیست؟
ضریب کراپ عددی است که اندازه سنسور دوربین را با سنسور فولفریم مقایسه میکند. این عدد نشان میدهد زاویه دید یک لنز روی آن دوربین نسبت به فولفریم چقدر بستهتر یا بازتر خواهد بود.
۲. آیا ضریب کراپ فاصله کانونی لنز را تغییر میدهد؟
خیر. فاصله کانونی واقعی لنز تغییر نمیکند. ضریب کراپ فقط زاویه دید ثبتشده توسط سنسور را تغییر میدهد.
۳. ضریب کراپ دوربینهای کانن چقدر است؟
بیشتر دوربینهای APS-C کانن ضریب کراپ حدود ۱.۶ دارند. دوربینهای فولفریم کانن ضریب کراپ ۱ دارند.
۴. لنز ۵۰ میلیمتری روی دوربین کراپ چه زاویه دیدی دارد؟
روی دوربین APS-C ضریب ۱.۵، زاویه دیدی معادل ۷۵ میلیمتر دارد. روی دوربین APS-C کانن با ضریب ۱.۶، زاویه دید آن معادل حدود ۸۰ میلیمتر است.
۵. آیا دوربین کراپ برای عکاسی حیات وحش بهتر است؟
زاویه دید بستهتر دوربین کراپ برای سوژههای دور مزیت ایجاد میکند، اما کیفیت نهایی به رزولوشن سنسور، تراکم پیکسل، فوکوس و کیفیت لنز نیز بستگی دارد.
۶. آیا باید دیافراگم را در ضریب کراپ ضرب کنیم؟
برای محاسبه نوردهی خیر. برای مقایسه تقریبی عمق میدان و ظاهر تصویر میان سنسورهای مختلف میتوان عدد دیافراگم را در ضریب کراپ ضرب کرد.